Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων Πατριάρχης Αλεξανδρείας

Γράφει ο Γεώργιος Κωστάκης

Ημερομηνία Εορτής

12 Νοεμβρίου

Τύπος Εορτής

Σταθερή. Εορτάζει 12 Νοεμβρίου εκάστου έτους.

Περίοδος Βίου

; – 620 μ.Χ.

Πολιούχος

Λεμεσός (Κύπρος)

Βιογραφία

Ἰωάννης πένησι δοὺς καὶ σκορπίσας,

Ὢ ποῖα Χριστῷ νῦν παρεστὼς λαμβάνει!

ᾬχετο ἀκτεάνων δυοκαιδεκάτῃ Ἐλεητής.

Πρόλογος

Πολλοί Άγιοι της Εκκλησίας μας έλαβαν τον χαρακτηρισμό του ελεήμονα, διότι ασκούσαν υπερβαλλόντως την χριστιανική αρετή της ελεημοσύνης. Ο αγιασμός τους και η τελείωσή τους πέρασε μέσα από την άσκηση της έμπρακτης αγάπης, η οποία θεωρείται ως η κορωνίδα όλων των αρετών. Ένας από αυτούς τους Αγίους υπήρξε ο Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων, Πατριάρχης Αλεξανδρείας.

Ο Βίος του Αγίου Ιωάννη του Ελεήμονος

Ο Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων γεννήθηκε τον 6ο αιώνα μ.Χ. και συγκεκριμένα το 539 μ.Χ. στην Αμαθούντα της Κύπρου, που ήταν η σημερινή Παλαιά Λεμεσός. (Κάποιες άλλες αγιολογικές πηγές αναφέρουν το 555 μ.Χ.). Η Αμαθούντα υπήρξε μία από τις δεκατέσσερις επισκοπές της χριστιανικής νήσου, οι οποίες εμφανίζονται να λειτουργούν οργανωμένες ήδη από τις αρχές του τέταρτου αιώνα.

Ο Ιωάννης ήταν γιος του άρχοντα Επιφανίου και της Ευκοσμίας και έζησε στα χρόνια του Βασιλιά Ηρακλείου. Οι γονείς του είχαν μεγάλη κοινωνική θέση και ήταν άνθρωποι ενάρετοι. Ο πατέρας του ήταν κυβερνήτης της Κύπρου με πολλά διοικητικά χαρίσματα, γι’ αυτό απολάμβανε την αγάπη, την εκτίμηση και το σεβασμό του λαού. Η μητέρα του είχε πλούσια ψυχικά χαρίσματα. Οι γονείς του, ως πιστοί χριστιανοί, ανέθρεψαν μέσα στην ευσέβεια και την αρετή τον Ιωάννη. Μετέδωσαν και στο παιδί τους την βαθιά πίστη στο Θεό και του πρόσφεραν τη μεγαλύτερη δυνατή μόρφωση της εποχής τους. Αλλά και εκείνος είχε φιλομαθή διάθεση, αποκτώντας μεγάλη γνώση. Αρεσκόταν περισσότερο να μελετά την Αγία Γραφή και τα συγγράμματα των Πατέρων της Εκκλησίας.

Όταν μεγάλωσε, μετά από πίεση των γονέων του νυμφεύθηκε μια ευσεβή γυναίκα και απέκτησε παιδιά, τα οποία ανέθρεψαν με τη σύζυγό του σαν αληθινοί χριστιανοί γονείς. Γρήγορα, όμως, η γυναίκα του και τα παιδιά του πέθαναν. Μετά την οδυνηρή στέρηση αποφάσισε να αφιερώσει τη ζωή του στον Θεό διακονώντας τους αδελφούς του.

Στον βίο του αναφέρεται ένα σύμβολο, που έδειξε η Χάρις για την μελλοντική του διαγωγή. Είδε στον ύπνο του μια ωραία κόρη στεφανωμένη με κλάδο ελιάς, η οποία του είπε: «Εγώ είμαι η πρώτη θυγατέρα του βασιλέα. Αν με αγαπήσεις, έχω την δύναμη να σε οδηγήσω σ’ αυτόν». Ο Άγιος συμπέρανε ότι αυτή ήτο η Χάρις της συμπάθειας και της ελεημοσύνης.

Ο Ιωάννης είχε μεγάλη περιουσία και του έγιναν πολλές προτάσεις να κάνει καινούργια οικογένεια. Όμως τις απέρριψε όλες, απαντώντας: «Νομίζω, προς όλους είμαι οφειλέτης. Και δεν το νομίζω μόνο. Είμαι. Διότι οι Χριστιανοί έχουμε αλληλεγγύη. Δεν το λέει ο Παύλος; Εἴμεθα μέλη ἀλλήλων. Αφού, λοιπόν έχω τη δυνατότητα να δώσω στους αδελφούς μου, άρα είμαι και υποχρεωμένος να δώσω. Να γιατί εργάζομαι και δε θα πάψω να το κάνω. Η περιουσία μου δεν μπορεί να είναι ανώτερη απ’ αυτά τα χρέη μου».

Το 610 μ.Χ. άρχοντες και λαός της Αλεξάνδρειας καλούν τον Ιωάννη να ανέβει στον πατριαρχικό θρόνο. Ο έπαρχος της Αιγύπτου, πατρίκιος Νικήτας, μεταφέρει την επιθυμία του λαού και του Αυτοκράτορα Ηρακλείου (575 – 641 μ.Χ.) για να αναλάβει τη θέση του Πατριάρχη. Ο Αυτοκράτορας δέχτηκε και έστειλε διαταγή στον Ιωάννη να μεταβεί στην Αλεξάνδρεια και να αναλάβει τον πατριαρχικό θρόνο. Όταν εκείνος πήρε τη διαταγή, χωρίς να το θέλει, υπάκουσε και δέχτηκε την υψηλή αυτή διακονία. Χειροτονήθηκε Πατριάρχης Αλεξανδρείας.

Η Αλεξάνδρεια ήταν μια μεγάλη πόλη, όπου συμβίωνε ο πλούτος των ολίγων με τη φτώχεια των πολλών. Οι δρόμοι ήταν γεμάτοι από επαίτες, περιφερόμενα πεινασμένα παιδιά και εγκαταλειμμένους γέροντες. Έβλεπε κανείς εξαθλιωμένες χήρες με σκελετωμένα παιδιά στην αγκαλιά να ζητούν βοήθεια για να επιβιώσουν. Ασθενείς και κατάκοιτους, δίχως στέγη και φροντίδα. Αυτό το οικτρό θέαμα πλήγωσε την ευαίσθητη καρδιά του Ιωάννη. Θυμήθηκε το παράδοξο όνειρο και κατάλαβε ότι η κόρη του ονείρου ήρθε στο όνειρό του γι’ αυτούς τους ανθρώπους! Ότι η θεία πρόνοια τον οδήγησε εκεί για να τους βοηθήσει, να απαλύνει τον πόνο τους!

Μετά την χειροτονία του έστειλε τους οικονόμους της Εκκλησίας και τους άλλους κληρικούς να καταγράψουν τους φτωχούς και ζητιάνους, που αποκαλούσε «κυρίους και δεσπότας του». Με την ευσπλαχνία προς αυτούς μας βοηθεί ο Θεός να κερδίσουμε την βασιλεία Του.

Περισσότεροι από 7.500 φτωχοί καθημερινά θα είχαν τροφή και στέγη. Οι άφθονες ελεημοσύνες τού έδωσαν την επωνυμία Ελεήμων. Έδινε αδιακρίτως σε καλούς και κακούς, σε άξιους και ανάξιους. Μια μέρα ένας φτωχός που πήρε βοήθεια, παρουσιάστηκε μεταμφιεσμένος άλλες τρεις φορές. Όταν το έμαθε ο Άγιος είπε να του δώσουν δύο φορές περισσότερα λέγοντας: «Ίσως να είναι ο Χριστός, ο Σωτήρας μου, που έρχεται να με δοκιμάσει». Όσο έδινε ελεημοσύνη τόσο ο Θεός πολλαπλασίαζε τις δωρεές που δίνονταν στην Εκκλησία. Έβλεπε στα πρόσωπα των φτωχών και ασθενών το Χριστό. Πέρα από το επισιτιστικό και στεγαστικό έργο, μερίμνησε και για τους ασθενείς, τους γέροντες, τα ορφανά, κτίζοντας πολλά νοσοκομεία, γηροκομεία, φτωχοκομεία, ορφανοτροφεία, όπου έβρισκαν αγάπη και φροντίδα χιλιάδες αναξιοπαθούντες.

Το 614 μ.Χ. όταν οι Πέρσες κατέλαβαν τα Ιεροσόλυμα μεγάλος αριθμός προσφύγων έφτασε στην Αλεξάνδρεια. Ο Άγιος Ιωάννης τους δέχτηκε με πατρική αγάπη, τους ανακούφισε και ξόδεψε όλους τους πόρους της Εκκλησίας για να τους θρέψει. Έστειλε τρόφιμα και σιτηρά στην Παλαιστίνη και εργάτες για να κτίσουν τις κατεστραμμένες Εκκλησίες. Ο ιστορικός και ακαδημαϊκός Κ. Άμαντος γι’ αυτό το έργο του Αγίου αναφέρει «Περιέθαλψε τους πρόσφυγας κατά τρόπον μοναδικόν, άγνωστον μέχρι τότε εις την ιστορίαν».

Ο Άγιος ήταν ο πρώτος που εμφανιζόταν να βοηθά τους αρρώστους και να θάβει τους νεκρούς, όταν λιμός και επιδημίες αφάνιζαν την πόλη. Εκτός από το φιλανθρωπικό έργο φρόντισε και για την κατήχηση του λαού του.

Όταν έγινε Πατριάρχης υπήρχαν μόνον επτά ναοί στην Αλεξάνδρεια, ενώ βρέθηκε αντιμέτωπος, μεταξύ άλλων, με τη βαριά μονοφυσιτική ατμόσφαιρα της Αιγύπτου. Σύμφωνα με τον αρχικό Βίο του Αγίου, επτά μονάχα Ναούς βρήκε, τους οποίους με πολλή επιμέλεια αύξησε σταδιακά σε εβδομήντα. Αγωνίστηκε με μεγάλο ζήλο υπέρ της Ορθοδοξίας και κατά του Μονοφυσιτισμού, έχοντας εκλεκτούς συμβοηθούς στο έργο του τούτο τον γνωστό συγγραφέα του Λειμωναρίου μοναχό Ιωάννη Μόσχο και τον μαθητή του Μοναχό και σοφιστή, Σωφρόνιο, μετέπειτα Πατριάρχη Ιεροσολύμων (634 – 638 μ.Χ.), τους οποίους συμβουλευόταν ως πατέρες του, και οι οποίοι, με τη σοφία και την αρετή τους, κατόρθωσαν να ανασπάσουν από τους θανατηφόρους βρόχους της αιρέσεως πολλούς πλανεμένους. Και, καταρχήν απαγόρευσε τη βλάσφημη (θεοπασχιτικὴ-μονοφυσιτικὴ) προσθήκη στο Τρισάγιο της φράσης «Ἅγιος ἀθάνατος, ὁ σταυρωθεὶς δι᾽ ἡμᾶς», που είχε επίσημα εισαγάγει ο μονοφυσίτης Πατριάρχης Αντιοχείας Πέτρος ο Κναφέας. Περαιτέρω, από τους χειροτονημένους Αρχιερείς και Ιερείς απαιτούσε προηγουμένως έγγραφη ομολογία (λίβελλο) της Ορθόδοξης πίστης τους και ότι θα τηρούσαν τους Ιερούς Κανόνες. Ακόμη, γραπτό λίβελλο μετανοίας και ομολογίας των Ορθοδόξων δογμάτων και αναθεματισμό των αιρέσεων απαιτούσε ο Άγιος και από όσους αιρετικούς Κληρικούς επέστρεφαν στην Ορθόδοξη Εκκλησία, και έτσι τους αποκαθιστούσε σε εκκλησιαστική κοινωνία.

Ο Άγιος αγαπούσε ιδιαίτερα τους Μοναχούς και ο ίδιος ζούσε με αυστηρότητα σαν ασκητής. Δεν παραμελούσε τον προσωπικό του αγώνα για κόψιμο παθών και απόκτηση αρετών. Προσευχόταν αδιάκοπα, νήστευε, αγρυπνούσε. Ήταν πράος και ανεξίκακος και σκορπούσε στους γύρω του αγάπη και καλοσύνη. Δεν ανταπέδιδε μίσος ή εκδίκηση σε όσους τον αδικούσαν. Δεν έκρινε κανένα, ευχαριστούσε όσους τον κακολογούσαν ή τον προσέβαλλαν, απέδιδε στον εαυτό του τα αμαρτήματα που ήθελε να ελέγξει διορθώνοντας μ’ αυτό τον τρόπο τους υπερήφανους, προέτρεπε τους πιστούς να έχουν ταπείνωση και να μετανοούν. Ήταν ταπεινός και απέδιδε στον εαυτό του τον χαρακτηρισμό του «μεγαλύτερου αμαρτωλού», ζητώντας απ’ όλους συγχώρεση. Ενθάρρυνε τους αμαρτωλούς να μετανοούν, τονίζοντάς τους το μεγαλείο της θεία αγάπης και το ακένωτο του θείου ελέους. Τόνιζε την πίστη της Εκκλησίας πως ο αληθινός Τριαδικός Θεός είναι Θεός αγάπης και όχι εκδίκησης και κακότητας, όπως πρέσβευαν οι εθνικοί και οι αιρετικοί.

Ανέλαβε τη συντήρηση δύο μοναχικών αδελφοτήτων και σε ανταπόδοση είχε ζητήσει να προσεύχονται γι’ αυτόν και την Εκκλησία. Αν και κατοικούσε σε πλούσιο μέγαρο, δεν είχε τίποτε δικό του. Όταν ο Άγιος Ιωάννης έγινε Πατριάρχης Αλεξανδρείας, αναγκάστηκε λόγω του αξιώματός του να διαμένει στο πατριαρχικό μέγαρο. Παρά την πολυτέλεια του κτιρίου, ο ίδιος επέλεξε να ζει σε ένα εντελώς λιτό και άδειο δωμάτιο. Το κελλί του ήταν γυμνό από κάθε άνεση. Όταν ένας πλούσιος του προσέφερε ένα πολυτελές σκέπασμα, την άλλη μέρα έβαλε να το πουλήσουν, σκεπτόμενος ότι πολλοί φτωχοί υπέφεραν από το κρύο και μοίρασε τα χρήματα. Ο ευεργέτης του, που έτυχε να ξαναβρεί το δώρο του στον πάγκο του εμπόρου, το ξαναγόρασε και ανάγκασε τον Ιωάννη να το δεχθεί. Εκείνος, το ξαναπούλησε για να κάνει ελεημοσύνη. Καθώς ούτε ο ένας ούτε ο άλλος υποχωρούσε, το σκέπασμα άλλαξε πολλές φορές χέρια. Έτσι ο πλούσιος μοίρασε ένα σεβαστό ποσό στους φτωχούς. Είχε καταστεί τόσο σεβάσμιος, ώστε και αυτοί οι ειδωλολάτρες τον σέβονταν.

Προσέτι ο Άγιος Ιωάννης αναδείχθηκε και δόκιμος εκκλησιαστικός συγγραφέας. Καταρχήν συνέταξε τον κατά πλάτος Βίο του συμπατριώτη του και πολιούχου της γενέτειράς του, Αγίου Τύχωνος Επισκόπου Αμαθούντος του Θαυματουργού, που άκμασε κατά τον 4ο αιώνα, όπου μας διασώζει μοναδικές πληροφορίες, τόσο για τον Άγιο Τύχωνα, όσο και την υστερορωμαϊκή Αμαθούντα.

Μετά από παρακλήσεις του πατρικίου Νικήτα, ο Άγιος αποφάσισε να πάει στην Κωνσταντινούπολη για να δώσει τις ευλογίες στον Αυτοκράτορα που πολύ τις ζητούσε. Όταν έφτασε με το πλοίο στη Ρόδο είδε ένα φωτεινό άνδρα σε όραμα να τον καλεί στην Κύπρο. «Έλα, μην αργείς. Έλα! Ο Βασιλεύς των Βασιλέων σε προσκαλεί». Αποκάλυψε το όραμα στον πατρίκιο λέγοντάς του ότι ο Βασιλιάς του ουρανού τον καλεί κοντά του.

Ο Άγιος επιστρέφει στην Κύπρο όπου ειρηνικά παρέδωσε την μακάρια ψυχή του στο Θεό το 620 μ.Χ.. Και είναι μακάρια η ψυχή του, διότι ο Κύριος λέει: «Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες, ὅτι αὐτοὶ ἐλεηθήσονται» ( Ευαγγέλιο Ματθαίου, ε’ 7). Μακάριοι, δηλαδή, είναι οι ευσπλαχνικοί στη δυστυχία του πλησίον, διότι αυτοί θα ελεηθούν από το Θεό. Λίγο πριν την κοίμησή του, είδε να του φανερώνεται η ίδια ευγενική παρθένος, που του είχε παρουσιασθεί στην ηλικία των δεκαπέντε ετών, λέγοντάς του ότι ήταν η Ελεημοσύνη, η οποία παρακίνησε τον Χριστό να λάβει σάρκα υπέρ της σωτηρίας μας, και υποσχέθηκε να του ανοίξει τη Βασιλεία των ουρανών.

Στη διαθήκη του, ένα κείμενο σύντομο, αναφέρει τα εξής:

«Σ’ ευχαριστώ, Κύριε και Θεέ μου, γιατί με αξίωσες, τα δώρα που Συ μου έδωσες, να σου τα προσφέρω πίσω. Σ’ ευχαριστώ, ακόμη που άκουσες την προσευχή μου και στην κατοχή μου τώρα που πεθαίνω δεν έμεινε παρά «εν τρίτον νομίσματος», το οποίον προστάζω να δοθεί στους φτωχούς αδελφούς μου. Όταν με τη χάρη του Θεού έγινα επίσκοπος της Αλεξάνδρειας, βρήκα στα ταμεία της επισκοπής μου οκτώ χιλιάδες περίπου λίτρες χρυσού. Με τις γενναιόδωρες προσφορές φιλόχριστων ανθρώπων, κατόρθωσα να συγκεντρώσω αμύθητα ποσά. Τα ποσά αυτά, επειδή ήξερα, πως είναι δώρα του βασιλέα των όλων Χριστού, τα επέστρεψα με επιμέλεια και προσοχή στον Θεό, στον οποίο και ανήκουν. Σ’ Αυτόν παραδίδω τώρα και την ψυχή μου».

Λίγο μετά τον θάνατό του, μύρο ανάβλυσε από το σκήνωμα του Αγίου προς αγαλλίαση και παρηγοριά των πιστών.

Οι Χριστιανοί της Αμαθούντος κήδεψαν το Άγιο Λείψανο με δάκρυα και τιμές στον Ιερό Ναό του Αγίου Τύχωνος και τοποθετήθηκε σε τάφο, όπου ήταν θαμμένοι δύο άλλοι Επίσκοποι. Συνέβη τότε ένα θαυμαστό γεγονός. Όπως γράφει ο βιογράφος του Λεόντιος επίσκοπος Νεαπόλεως, οι δυο επίσκοποι παραμέρισαν και δέχθηκαν με σεβασμό στη μέση τους τον Άγιο.

Τα Ιερά του Λείψανα μεταφέρθηκαν αρχικά στην Κωνσταντινούπολη και κατόπιν στην Αλεξάνδρεια. Από εκεί κατέληξαν στον βασιλέα της Ουγγαρίας Ματθαίο Κορβινό στη Μπρατισλάβα της Σλοβακίας.

Με ενέργειες όμως του Πανιερωτάτου Μητροπολίτου Λεμεσού κ. Αθανασίου και με τη μεσολάβηση του Οικουμενικού Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως κ.κ. Βαρθολομαίου, δια του μακαριστού Μητροπολίτου Αυστρίας κυρού Μιχαήλ, δίνεται στη Μητρόπολη Λεμεσού μέρος των Ιερών Λειψάνων του Αγίου, τον Μάρτιο του 2001 μ.Χ., τα οποία φυλάσσονται στον ομώνυμο ναό του στη Λεμεσό. Είναι ο πολιούχος Άγιος της Λεμεσού.

Ο Άγιος επιτέλεσε και επιτελεί πολλά θαύματα και πριν από την κοίμησή του, αλλά και μετά από αυτή.

Ο βίος του Αγίου Ιωάννη στον Συναξαριστή του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου

Οὗτος ὁ θεῖος Πατὴρ ἡμῶν Ἰωάννης, ἐκατάγετο ἀπὸ τὴν Κύπρον, υἱὸς ὢν τοῦ τῆς Κύπρου ἄρχοντος Ἐπιφανίου καλουμένου, κατὰ τοὺς χρόνους Ἡρακλείου ἐν ἔτει χιε΄ [615]. Λαβὼν δὲ μὲ γάμον γυναῖκα, ἔγινε πατὴρ παιδίων. Ἀφ’ οὗ δὲ ἡ γυνὴ καὶ τὰ τέκνα του ἀπέθανον, ἐγύρισεν ὁ Ἅγιος ὅλην τὴν ἀγάπην καὶ ἐπιθυμίαν τῆς ψυχῆς του εἰς ἀρέσκειαν Θεοῦ καὶ εἰς προκοπὴν ἀρετῆς. Ὅθεν διὰ τὴν λαμπρότητα τῆς ζωῆς του ἔγινεν Ἀρχιεπίσκοπος Ἀλεξανδρείας. Τότε λοιπὸν ἐβάλθη, ὡς πυρσὸς καὶ λύχνος ἐπάνω εἰς τὴν λυχνίαν τῆς πατριαρχείας, κατὰ τὸ λόγιον τοῦ Εὐαγγελίου, ὅθεν καὶ ἔλαμψεν εἰς ὅλην τὴν οἰκουμένην. Διαπεράσας δὲ εἰς τὴν πατριαρχείαν χρόνους πολλούς, ἐποίησε πάμπολλα θαύματα. Ἐπειδὴ δὲ ἐμοίραζεν εἰς τοὺς πτωχοὺς πλουσιοπαρόχως τὴν ἐλεημοσύνην, διὰ τοῦτο ἔλαβε καὶ τὴν ἐπίκλησιν ταύτην, τὸ νὰ ὀνομάζεται, Ἐλεήμων. Κατασταθεὶς λοιπὸν ὁ μακάριος αἰδέσιμος καὶ σεβάσμιος ἕως καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀπίστους καὶ ἐθνικούς, καθὼς τοῦτο δηλοῖ ὁ κατὰ πλάτος Βίος αὐτοῦ, πρὸς Κύριον ἐξεδήμησε. (Τὸν κατὰ πλάτος Βίον τούτου, συνέγραψε μὲν ἑλληνικά, Συμεὼν ὁ Μεταφραστής. Μετέφρασε δὲ ὁ ἀοίδιμος Ἀγάπιος, εὑρίσκεται δὲ αὐτὸς εἰς τὸν Παράδεισον (1).)

1) Σημείωσαι, ὅτι ἐν τῇ Μεγίστῃ Λαύρᾳ εὑρίσκεται λόγος εἰς τὸν θεῖον τοῦτον Ἰωάννην, Λεοντίου, Ἐπισκόπου Νεαπόλεως τῆς Κύπρου, οὗ ἡ ἀρχή· «Ὁ μὲν σκοπὸς εἷς ἐστιν, ἡμῶν τε καὶ τῶν πρὸ ἡμῶν φιλοπόνων καὶ ὁσίων».

Ο Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων Υπόδειγμα Πατριάρχη για κάθε Πατριάρχη

Η ζωή του Πατριάρχη Αγίου Ιωάννου υπήρξε θαυμαστή. Υπάκουος στην εντολή του Θεού, απαρνήθηκε τα πάντα στον κόσμο αυτό, για να τον υπηρετήσει.

Ζούσε στη γη, αλλά η ματιά του ήταν προσηλωμένη στον ουρανό και η καρδιά του κτυπούσε γι’ Αυτόν.

Κίνητρό του σε όλα, είχε τη βαθιά αγάπη του στον Θεό και στα παιδιά του Θεού. Με την αγάπη ξεκινάει την πατριαρχεία του, αλλά και με την αγάπη την αγία συμπληρώνει τη ζωή του και την παραδώσει στον Πλάστη και Θεό του.

Η αγνή και χριστιανική καρδιά του θα μείνει ολοζώντανο φωτεινό παράδειγμα για να διαλαλεί ανά τους αιώνες τι μπορεί να πετύχει ένας άνθρωπος, όταν είναι γνήσιος Χριστιανός «θείῳ ζήλῳ πεπυρωμένος».

Το ψυχικό μεγαλείο της αγάπης του Αγίου μας το βλέπουμε παντού στη ζωή του. Τα παραδείγματα της αγάπης στο βίο του διάσπαρτα. Στοργικός, αληθινός πατέρας. Οι ναυαγοί της ζωής βρίσκουν περίθαλψη, αγάπη, λιμάνι στοργής.

Ο φλογερός Πατριάρχης προσφέρει τα πάντα για τους άλλους. Η προσφορά της αγάπης του δεν περιορίζεται μόνο στην ανακούφιση της φτώχειας και της δυστυχίας, αλλά βλέπει και τον κίνδυνο του «λιμοῦ τοῦ ἀκοῦσαι λόγον Κυρίου» και γι’ αυτό τρέχει για τη θεραπεία και αυτής της ανάγκης, με το να κτίσει Ναούς για να γίνουν λιμάνια παρηγοριάς και σωτηρίας των ψυχών των ανθρώπων.

Με δική του μέριμνα, προσφέρεται με ζήλο από έμπειρους και πνευματικούς ανθρώπους η διαφώτιση των πιστών και τα πάντα διατίθενται με προσοχή για τη δημιουργία μίας κοινωνίας στην οποία να βασιλεύει το θέλημα του Θεού.

Γίνεται ο Ποιμήν ο καλός, ο οποίος ξέρει να θυσιάζει καθημερινά κόπο, χρήμα, ανάπαυση για το ποίμνιό του και τους χριστιανούς του.

Γίνεται ο στοργικός Πατέρας που τίποτε άλλο δεν βλέπει μπροστά του, παρά τη σωτηρία των ψυχών «ὑπέρ ὧν Χριστός ἀπέθανε».

Περίπατος, ξεκούραση, ψυχαγωγία γι’ αυτόν δεν είναι τίποτα άλλο από επισκέψεις στα πονεμένα παιδιά του, εκεί που έστησε τρανό Βασίλειο η αγάπη του.

Η διακονία του θελήματος του Θεού και των αδελφών του Χριστού τηρείται σταδιακά και ηρωϊκά, μέχρι την τελευταία ημέρα της επιγείου ζωή του.

Θαυμαστά γεγονότα

Τον καιρό εκείνο στην Αλεξάνδρεια ζούσε τον ασκητικό και απράγμονα βίο ένας άνδρας, ονόματι Σαβίνος, ο οποίος διακρινόταν για την άκρα εγκράτεια και την αρετή του. Ο άνδρας αυτός, κατά την ώρα της τελευτής του μακαριστού Ιωάννη του Ελεήμονα, έπεσε σε έκσταση και νόμιζε πως έβλεπε τον Άγιο εξερχόμενο από το Επισκοπείο μαζί με όλον τον κλήρο.

Ο Άγιος κρατούσε στα χέρια του λαμπάδες και πορευόταν στον βασιλέα, προς τον οποίο τον προσκαλούσε ένας άνδρας λαμπρότατος με περιβολή κουβικουλαρίου (θαλαμηπόλου). Μια κόρη δε, πάρα πολύ ωραία, που και ο ήλιος της παραχωρούσε τα πρωτεία του κάλλους του, έχοντας στο κεφάλι της στεφάνι από κλάδους ελιάς, άλλοτε προπορευόταν και άλλοτε τον έπιανε από το χέρι και συμπορευόταν.

Αυτήν λοιπόν την οπτασία είδε ο Σαβίνος και σημείωσε την ημέρα που την είδε. Κατά την εορτή του μεγαλομάρτυρα Μηνά έτυχε να πάνε από την Κύπρο στην Αλεξάνδρεια κάποιοι Κύπριοι. Από αυτούς έμαθε την ημέρα κατά την οποία ο αοίδιμος Ιωάννης εξεδήμησε από τα εγκόσμια για την αιώνια μακαριότητα- διαπίστωσε δε ότι η ήμερα αυτή συνέπιπτε ακριβώς με την ήμερα κατά την οποία είχε δει την οπτασία.

Ένας άλλος άνδρας Αλεξανδρινός, περιβόητος και αυτός για την ευσέβειά του, έβλεπε κατά την ώρα της προς Κύριον εκδημίας του Αγίου την εξής οπτασία: ένα σμήνος πενήτων και ένα πλήθος ορφανών και χηρών, που δεν ήταν δυνατόν να τους απαριθμήσει κανείς, κρατώντας στα χέρια τους κλάδους ελιάς, προπορεύονταν του Πατριάρχη, ο οποίος μετέβαινε τάχα προς τη σύναξη.

Αυτά είναι τρανές αποδείξεις της μέγιστης παρρησίας που είχε προς τον Θεό ο μακαριστός και μεγάλος εκείνος Πατριάρχης, ο Ιωάννης ο Ελεήμων.

Αλλά το μεγαλύτερο και πέρα από κάθε αμφιβολία είναι το εξής:

Κατά τον εορτασμό της μνήμης του θαυματουργού Τύχωνος ετελείτο λαμπρή παννυχίδα στον προς τιμήν του ιερό Ναό, όπου βρισκόταν ο τάφος του Αγίου Ιωάννου του Ελεήμονος. Στην παννυχίδα εκείνη είχε συναχθεί μεγάλο πλήθος λαού.

Τότε λοιπόν συνέβη το εξής θαυμαστό:

Ενώ ψαλλόταν η συνηθισμένη υμνωδία, ο των θαυμασίων Θεός, θέλοντας να κάμει καταφανές ποιας δόξας έτυχε ο κατά το δυνατόν ζηλωτής της φιλανθρωπίας Του, δηλαδή ο επώνυμος του ελέους Ιωάννης, ευδόκησε να αναβλύσουν από το ιερό λείψανό του άφθονα μύρα, τα οποία ανέδιδαν ευωδία ιάσεων.

Όσοι έτυχαν να παρευρίσκονται εκεί, αφού απόλαυσαν τα μύρα εκείνα, δοξολόγησαν με χείλη ευχαριστίας από κοινού τον Θεό, που δοξάζει τόσο πολύ περισσότερο εκείνους που Τον δοξάζουν. Στον Οποίο και εμείς πρέπει να προσφέρουμε την προσήκουσα ευχαριστία, δοξάζοντας Πατέρα και Υιό και Άγιο Πνεύμα, τη μία σε τρία Πρόσωπα θεότητα και δύναμη, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ιεροί Ναοί – Μονές – Προσκυνήματα αφιερωμένα στον Άγιο Ιωάννη τον Ελεήμων

Ιερός Ναός Αγίου Ιωάννη Ελεήμονος – Λεμεσού Κύπρου (Πολιούχος)

Ο Ιερός Ναός Αγίου Ιωάννη Ελεήμονος λειτούργησε το 1968 μ.Χ.

Πρόκειται για τρίκλιτη τρουλαία βασιλική. Ο ναός είναι πλήρως αγιογραφημένος.

Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννη Ελεήμονα στον Παζινό Χανίων Κρήτης

Η Μονή του Αγίου Ιωάννη του Ελεήμονα βρίσκεται πολύ κοντά στο αεροδρόμιο Χανίων, νότια του οικισμού Παζινός ή Γκαγκαλάδο του Ακρωτηρίου Μελέχα και σχετικά κοντά στη Μονή Αγίας Τριάδος των Τζαγκαρόλων, της οποίας υπήρξε και μετόχι.

Η Μονή που ιδρύθηκε κατά τον 16ο αιώνα μ.Χ. ήταν οχυρωμένη και ο οχυρωματικός περίβολός της σώζεται σε εξαιρετική κατάσταση. Το Μοναστήρι αποτελεί σπάνιο δείγμα στον Ελλαδικό χώρο δυτικής μοναστηριακής αρχιτεκτονικής, με την Εκκλησία εκτός της κεντρικής αυλής, όπου υπάρχει η στοά με τα κελιά και τα βοηθητικά κτίσματα. Γι’ αυτό εικάζεται ότι πρόκειται για το καθολικό μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου, το οποίο αναφέρεται σε απογραφή του Καστροφύλακα το 1637 μ.Χ..

Ο μεγάλος Ναός (καθολικό) είναι μονόχωρος με οξυκόρυφη καμάρα και ενισχύεται εξωτερικά με αντηρίδες. Η είσοδος στο Ναό για τους Μοναχούς γίνεται από τη νότια πλευρά, ενώ για τους υπόλοιπους πιστούς από πύλη με θολωτό διαβατικό στη δυτική πλευρά. Βόρεια της αυλής διασώζεται ένα εξαιρετικό δείγμα μοναστηριακού ελαιοτριβείου, πάνω στο οποίο έχει προστεθεί όροφος που λειτουργούσε ως ηγουμενείο.

Ιερός Ναός Αγίου Ιωάννη Ελεήμονα Ηράκλειο Κρήτης

Ιερός Ναός Αγίου Ιωάννη Ελεήμονα Λιγουριού Αργολίδας

Σε κεντρικό σημείο του οικισμού βρίσκεται η σημαντική βυζαντινή Εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Ελεήμονα. Ο ναός ακολουθεί τον αρχιτεκτονικό τύπο του απλού δικιόνιου σταυροειδούς εγγεγραμμένου με μία τρίπλευρή αψίδα εξέχουσα ανατολικά και νάρθηκα στα δυτικά. Ο Ναός χρονολογείται από τα αρχιτεκτονικά και μορφολογικά του στοιχεία στις αρχές του 12ου αιώνα μ.Χ., ενώ ο νάρθηκας λίγο αργότερα, εντός όμως του ίδιου αιώνα. Για τη δόμηση του Ναού έχει χρησιμοποιηθεί εκτεταμένο αρχαίο υλικό (κυρίως μεγάλοι δόμοι στην κατώτερη τοιχοποιία), ενώ σε ορισμένα σημεία ακολουθείται το πλινθοπερίκλειστο σύστημα δομής. Οι εξωτερικές όψεις του Ναού ποικίλλονται με πλίνθινα διακοσμητικά. Μαΐστορας του Ναού ήταν ο Θεοφύλακτος από την Κέα, που μας είναι γνωστός από σπάνια εγχάρακτη επίκληση στην εξωτερική πλευρά της βόρειας θύρας.

Εσωτερικά, οι δύο μαρμάρινοι αρράβδωτοι κίονες που στηρίζουν τον τρούλο με τα κιονόκρανά τους, είναι κατασκευασμένοι ειδικά για το Ναό. Από τον τοιχογραφικό διάκοσμο της Εκκλησίας, λίγες παραστάσεις σώζονται (Κοινωνία των Αποστόλων, Υπαπαντή, Άγιοι), ενώ στο νάρθηκα σώζονται ενδιαφέροντα χαράγματα πλοίων.

Ο ναός παρουσίαζε σοβαρά στατικά προβλήματα και για το λόγο αυτό πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες αναστηλωτικές εργασίες το 2012 μ.Χ. από την 25η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.

 

Αγιογραφίες / Φωτογραφίες